Sunucu Kaynak Kullanımı Nasıl İzlenir? top, htop, free

Sunucu yavaşladığında ilk iş, neyin kaynak tükettiğini görmektir. Aşağıdaki komutlar hiçbir şeyi değiştirmez, yalnızca bilgi verir.

Genel bakış

uptime        # çalışma süresi ve yük ortalaması
free -h       # RAM ve swap kullanımı
df -h         # disk doluluğu

Load average (yük ortalaması) üç sayıdır: son 1, 5 ve 15 dakika. Sunucuda kaç çekirdek varsa, değerin çekirdek sayısını uzun süre aşması işlemcinin yetişemediğini gösterir. Çekirdek sayısını nproc komutuyla görebilirsiniz.

En çok kaynak kullanan işlemler

top                         # canlı liste (çıkış: q); P: CPU'ya, M: RAM'e göre sırala
htop                        # daha okunaklı (kurulu değilse: sudo apt install htop)
ps aux --sort=-%mem | head  # RAM'e göre ilk 10 işlem
ps aux --sort=-%cpu | head  # CPU'ya göre ilk 10 işlem

RAM bittiğinde ne olur?

Bellek tükenince Linux çekirdeği bir işlemi zorla kapatır (OOM-killer); veritabanı ya da web servisi sebepsiz yere durmuş gibi görünür. Geçmişte olup olmadığına bakın:

sudo dmesg -T | grep -i -E "out of memory|killed process"

Sonuçları yorumlama

• Tek bir işlem sürekli %100 CPU yiyorsa o uygulamayı (ör. bozuk bir betik, bot trafiği) inceleyin.
• free -h'de "available" değeri çok düşükse ve swap doluyorsa RAM yetersizdir.
• Disk doluysa önce disk temizliği yapın.
• Kullanım sürekli yüksekse çözüm uygulamayı optimize etmek ya da daha büyük bir pakete geçmektir.

Genel yavaşlık adımları için sunucu yavaşlığı sorun giderme rehberine bakın.