Linux Sunucuda Disk Doluluğu Nasıl Kontrol Edilir ve Temizlenir?

Disk dolduğunda siteler hata verir, veritabanı yazamaz ve e-posta kabul edilmez. Önce nedenini bulun, sonra yalnızca neyi sildiğinizi bildiğiniz dosyaları temizleyin.

1. Doluluğu görün

df -h        # disk alanı
df -i        # inode (dosya sayısı) doluluğu

Use% sütunu %90'ın üzerindeyse temizlik gerekir. Alan boş görünüp hata alıyorsanız df -i ile inode'ların bittiğine de bakın.

2. Yeri kim kaplıyor?

sudo du -h --max-depth=1 / 2>/dev/null | sort -h | tail -15
sudo find / -xdev -type f -size +500M 2>/dev/null

İlk komut en büyük klasörleri, ikincisi 500 MB'tan büyük dosyaları listeler. Dar bir klasöre inmek için aynı du komutunu o klasörde tekrarlayın.

3. Güvenle temizlenebilecekler

• Sistem günlükleri (systemd): sudo journalctl --vacuum-size=200M
• Eski paketler (Ubuntu/Debian): sudo apt autoremove -y && sudo apt clean
• Eski paketler (AlmaLinux/CentOS): sudo dnf clean all
• Eski yedekler ve indirilen arşivler: kontrol ederek silin.
• Uygulama günlükleri: /var/log altındaki çok büyük dosyaları silmek yerine boşaltın: sudo truncate -s 0 /var/log/dosya.log

Dikkat edilecekler

• Neyi sildiğinizden emin olmadığınız dosyayı silmeyin; özellikle /var/lib (veritabanları) altına dokunmayın.
• Yer açtıktan sonra çöken servisleri yeniden başlatın: servis yönetimi rehberi.
• Disk sürekli doluyorsa asıl çözüm log döndürmeyi (logrotate) düzeltmek ya da daha büyük bir pakete geçmektir.